کد تعرفه HS و تعرفهٔ گمرکی: راهنمای ۲۰۲۶ برای صادرکنندگان
کد تعرفه HS چیست، چرا شش رقم اولش در جهان یکسان است و چگونه بر عوارض گمرکی محموله اثر می‌گذارد؟ تفاوت ایران، ترکیه، اتحادیه اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا.
کد تعرفه HS عددی استاندارد است که کالا را برای گمرک طبقه‌بندی می‌کند. شش رقم اول آن در بیش از ۲۰۰ کشور و اقتصاد یکسان است. هر کشور می‌تواند برای تعرفه و آمار خودش رقم‌های بیشتری اضافه کند. این کد اهمیت دارد، چون گمرک با آن تعیین می‌کند چه نرخ عوارض، مجوز و مقرراتی بر کالای شما اعمال شود.
این راهنما برای صادرکنندگان، واردکنندگان و نمایندگان تجاری نوشته شده است. توضیح می‌دهد کد تعرفه HS چگونه ساخته می‌شود، بسط ملی در کشورها چه تفاوتی دارد و پیش از حرکت کامیون چگونه کد درست را پیدا کنید. این متن اطلاعات عمومی است. تعرفه‌ها و مقررات تغییر می‌کنند؛ پس نرخ جاری را از گمرک کشور مربوط بپرسید.
کد تعرفه HS چیست و چگونه ساخته می‌شود؟
سیستم هماهنگ (HS) نامگذاری بین‌المللی کالاست که سازمان جهانی گمرک (WCO) نگهداری می‌کند. طبق WCO هر گروه کالایی با یک کد شش‌رقمی مشخص می‌شود و سیستم بیش از ۵۰۰۰ گروه را دربرمی‌گیرد. این سیستم بیش از ۹۸ درصد کالاهای تجارت جهانی را طبقه‌بندی می‌کند. معرفی رسمی را در صفحهٔ سیستم هماهنگ در وب‌گاه WCO بخوانید.
شش رقم ساختاری روشن دارند:
- رقم ۱ و ۲: فصل؛ مثلاً گروه کلی میوه یا ماشین‌آلات.
- رقم ۳ و ۴: ردیف (هدینگ) در همان فصل.
- رقم ۵ و ۶: زیرردیف، دقیق‌ترین سطح بین‌المللی.
WCO هر پنج تا شش سال سیستم را به‌روز می‌کند. نسخهٔ جاری HS ۲۰۲۲ است. نسخهٔ بعدی، HS ۲۰۲۸، قرار است ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۸ اجرا شود. با تغییر نسخه، بعضی کدها تقسیم، ادغام یا شماره‌گذاری مجدد می‌شوند. نسخه‌ای را به کار ببرید که گمرک در روز ورود کالا اعمال می‌کند.
بسط ملی: رقم‌های بعد از رقم ششم
کشورها شش رقم HS را پایه می‌گیرند و رقم‌های خودشان را اضافه می‌کنند. به همین دلیل یک کالا در بازارهای مختلف می‌تواند کدهایی با طول متفاوت داشته باشد. جدول زیر چند نمونه می‌دهد.
| نظام | تعداد رقم | توضیح |
|---|---|---|
| HS بین‌المللی | ۶ | در همهٔ جهان یکسان |
| نامگذاری ترکیبی اتحادیه اروپا (CN) | ۸ | زیربخش‌های اروپایی اضافه می‌کند |
| ترکیه (GTİP) | ۱۲ | HS شش، CN دو، ملی دو، آماری دو |
| اتحادیهٔ اقتصادی اوراسیا (TN VED) | ۱۰ | شش رقم اول با HS یکی است |
| ایران (تعرفه) | معمولاً ۸ | HS شش به‌علاوهٔ دو رقم ملی |
کمیسیون اروپا نامگذاری ترکیبی را نظامی هشت‌رقمی بر پایهٔ HS توصیف می‌کند. وزارت بازرگانی ترکیه GTİP دوازده‌رقمی را به همین ترتیب شرح می‌دهد. در اتحادیهٔ اقتصادی اوراسیا نیز کد ده‌رقمی TN VED با همان شش رقم HS آغاز می‌شود.
تعرفهٔ ایران و گمرک جمهوری اسلامی ایران
ایران تعرفهٔ ملی خود را بر پایهٔ HS اجرا می‌کند. منابع مرجع تعرفه آن را بسط ملی هشت‌رقمی از HS شش‌رقمی توصیف می‌کنند. ساختار دقیق را در صفحه‌ای رسمی به زبان انگلیسی تأیید نکردیم؛ پس تعداد رقم‌ها را راهنمایی کلی بدانید. مرجع پرسش، گمرک جمهوری اسلامی ایران (IRICA) است. وب‌گاه آن www.irica.ir است.
نرخ عوارض و دیگر هزینه‌های ورود در ایران را مقررات ملی تعیین می‌کند و گاهی به‌روز می‌شود. به جدول قدیمی یا عددی که از صادرکنندهٔ دیگر شنیده‌اید تکیه نکنید. نرخ جاری کد هشت‌رقمی خود را از گمرک یا ترخیص‌کار بپرسید. اگر اسناد سمت صادرات هم لازم دارید، مقالهٔ گواهی مبدأ و فیتوسانیتری را ببینید.
کد تعرفه HS چگونه بر عوارض گمرکی اثر می‌گذارد؟
کد تعرفه HS کلید تعرفه است. در بیشتر نظام‌ها، عوارض درصدی از ارزش گمرکی کالاست، هرچند بعضی تعرفه‌ها مبنای دیگری دارند. چند عامل با هم کار می‌کنند:
- ردیف تعرفه برای کد کامل ملی.
- ارزش گمرکی که قیمت فروش و شرایط تحویل بر آن اثر دارد.
- مبدأ کالا که ممکن است طبق موافقت‌نامهٔ تجاری نرخ ترجیحی ایجاد کند.
- مالیات‌های دیگر، مثل مالیات بر ارزش افزوده، که کنار عوارض اخذ می‌شود.
- هر مجوز یا استانداردی که به کد وابسته است.
شرایط تحویل تعیین می‌کند چه کسی چه چیزی را می‌پردازد و هزینه‌ها کجا حساب می‌شوند. مقالهٔ اینکوترمز ۲۰۲۰ سازوکار را نشان می‌دهد. کد اشتباه می‌تواند به نرخ اشتباه، بازرسی اضافه یا ترخیص دیرهنگام بینجامد. نرخ‌ها را اینجا نمی‌نویسیم، چون به کشور، تاریخ و کالا بستگی دارند.
چگونه کد درست را پیدا کنیم؟
- کالا را دقیق توصیف کنید: جنس، کاربرد، شکل و ترکیب.
- از سازنده کدی را که به کار می‌برد و برگهٔ مشخصات فنی را بخواهید.
- فصل و ردیف را در تعرفهٔ کشور واردکننده پیدا کنید.
- یادداشت‌های بخش و فصل را بخوانید. اغلب موارد مرزی را همان‌ها تعیین می‌کنند.
- نتیجه را با فاکتور تأمین‌کننده و محموله‌های قبلی مقایسه کنید.
- اگر مطمئن نیستید، پیش از حمل از گمرک نظر الزام‌آور بخواهید.
نظر الزام‌آور در بسیاری از کشورها وجود دارد. مثلاً ترکیه «اطلاعات الزام‌آور تعرفه» را بدون دریافت هزینهٔ صدور می‌دهد و برای کالای یکسان شش سال معتبر است. بپرسید کشور واردکننده خدمت مشابهی دارد یا نه.
اشتباه‌های رایج
- کپی‌کردن کد کالای مشابه بدون بررسی یادداشت‌ها.
- استفاده از کدهای متفاوت در فاکتور و پکینگ‌لیست.
- به‌کاربردن نسخهٔ قدیمی پس از به‌روزرسانی HS.
- فرض‌کردن این‌که کد ملی صادرکننده در کشور واردکننده هم معتبر است.
- شرح مبهم کالا در فاکتور تجاری.
صفحهٔ هماهنگی گمرکی کمک ما در بررسی اسناد را شرح می‌دهد. مقالهٔ اسناد صادرات و ترخیص کالا و مقالهٔ باربری بین‌المللی چیست؟ زمینهٔ گسترده‌تری می‌دهند.
سؤالات متداول
کد تعرفه HS چند رقم دارد؟
شش رقم بین‌المللی است. کشورها برای تعرفهٔ خود رقم‌های بیشتری اضافه می‌کنند؛ پس کد کامل ملی ممکن است هشت، ده یا دوازده رقم باشد.
آیا کد HS همان شمارهٔ تعرفهٔ گمرکی است؟
کد HS بخش اول شمارهٔ تعرفه است. شمارهٔ کامل رقم‌های ملی دارد که ردیف عوارض را تعیین می‌کنند.
کد نهایی را چه کسی تعیین می‌کند؟
مرجع گمرکی کشور واردکننده. تأمین‌کننده یا ترخیص‌کار می‌تواند کدی پیشنهاد کند، اما تصمیم نهایی با گمرک است.
نرخ عوارض را کجا ببینم؟
در تعرفهٔ رسمی کشور واردکننده. برای ایران از گمرک شروع کنید. نرخ‌ها تغییر می‌کنند؛ پیش از اعلام هزینهٔ تمام‌شده، آن‌ها را تأیید کنید.
استعلام قیمت با کد درست
رویان لجستیک یک شرکت حمل‌ونقل با مرکزیت تهران است و حمل بین‌المللی و هماهنگی گمرکی ارائه می‌دهد. شرح کالا، کد تعرفه HS در صورت وجود، مسیر و حجم را در فرم استعلام قیمت بنویسید یا به info@royanlogistic.com ایمیل بزنید؛ حمل را بر پایهٔ اسناد شما برنامه‌ریزی می‌کنیم.
به‌روزرسانی: