دموراژ و دیتنشن چیست؟ راهنمای کامل ۶ راه جلوگیری
دموراژ و دیتنشن دو هزینهٔ جداگانهٔ توقف کانتینر هستند. تفاوت، زمان شروع و راه‌های جلوگیری از آن‌ها را بخوانید.
دموراژ و دیتنشن دو هزینهٔ جداگانه برای توقف کانتینر هستند. دموراژ زمانی حساب می‌شود که کانتینر پر بیش از مهلت رایگان در بندر یا پایانه بماند. دیتنشن زمانی است که کانتینر بیش از مهلت رایگان بیرون از پایانه در اختیار شما باشد. هر دو را خط کشتیرانی یا پایانه به‌صورت روزانه محاسبه می‌کند.
این راهنما دموراژ و دیتنشن را ساده توضیح می‌دهد: تفاوت، نحوهٔ کار مهلت رایگان، دلیل‌های رایج و راه‌های جلوگیری. مخاطب این متن صادرکننده، واردکننده و کارگزار ترخیص است. مبلغ‌ها را خط کشتیرانی تعیین می‌کند و اینجا رقمی نمی‌آید.
تفاوت دموراژ و دیتنشن چیست؟
تفاوت اصلی در جایی است که کانتینر ایستاده است. دموراژ به توقف در پایانه مربوط می‌شود و دیتنشن به نگه‌داشتن کانتینر بیرون از پایانه.
| معیار | دموراژ | دیتنشن |
|---|---|---|
| محل کانتینر | داخل پایانه | بیرون از پایانه |
| شروع در واردات | تخلیه از کشتی | خروج کانتینر پر از بندر |
| پایان | خروج از بندر | بازگرداندن کانتینر خالی |
| علت رایج | تأخیر در ترخیص | تأخیر در تخلیه یا بازگشت |
روش دقیق محاسبه در تعرفهٔ هر خط کشتیرانی و هر پایانه فرق دارد. نام‌گذاری‌ها هم یکسان نیست؛ برخی خط‌ها از واژهٔ per diem برای هزینهٔ روزانهٔ استفاده از کانتینر استفاده می‌کنند. تعریف خط را پیش از رزرو بخوانید.
ایام توقف رایگان چگونه کار می‌کند؟
ایام توقف رایگان، یا Free Time، تعداد روزهایی است که خط کشتیرانی بدون دریافت هزینه اجازه می‌دهد. این تعداد بین بنادر و خط‌ها فرق می‌کند. پس از پایان آن، هزینهٔ هر روز اضافه حساب می‌شود.
- در بعضی تعرفه‌ها روزهای تقویمی و در بعضی روزهای کاری شمرده می‌شود. تعطیلات هم می‌تواند اثر بگذارد.
- نرخ پس از پایان مهلت اغلب پلکانی است و با گذشت روزها بالاتر می‌رود.
- برخی خط‌ها مهلت دموراژ و دیتنشن را جدا و برخی ترکیبی می‌دهند.
- می‌توان گاهی روزهای اضافه خرید یا برای آن‌ها درخواست توافق داد.
بنابراین پیش از امضای قرارداد حمل، تعداد روزها، نحوهٔ شمارش و نرخ پس از مهلت را بنویسید و تأیید بگیرید.
یک مثال ساده از انباشته‌شدن هزینه
عددهای زیر فقط برای مثال‌اند و تعرفهٔ واقعی نیستند.
فرض کنید خط کشتیرانی پنج روز مهلت رایگان دموراژ می‌دهد. کانتینر پر روز اول تخلیه می‌شود و روز هشتم از بندر خارج می‌شود؛ پس سه روز حساب می‌شود. حالا فرض کنید مهلت رایگان دیتنشن چهار روز است. گیرنده کانتینر را خالی می‌کند و روز هفتم پس از تحویل گرفتن، کانتینر خالی را برمی‌گرداند؛ سه روز دیگر حساب می‌شود. اگر تعرفه پلکانی باشد، هر روز اضافه ممکن است گران‌تر از روز قبل باشد.
نتیجه ساده است. چند روز تأخیر در بندر و چند روز در انبار، دو صورت‌حساب جدا می‌سازد. برنامه‌ریزی همزمان هر دو مرحله، مجموع را کمتر می‌کند.
چرا دموراژ و دیتنشن پیش می‌آید؟
بیشتر هزینه‌ها از تأخیرهای قابل پیش‌بینی می‌آیند.
- مدارک ناقص است یا نسخهٔ اصل بارنامه دیر می‌رسد.
- ترخیص گمرکی دیر شروع می‌شود یا کالا برای بازرسی نگه داشته می‌شود.
- هزینهٔ کرایه یا هزینه‌های بندری در مقصد پرداخت نشده است.
- انبار گیرنده برای تخلیه آماده نیست یا حمل داخلی دیر انجام می‌شود.
- محل بازگرداندن کانتینر خالی بسته است یا نوبت ندارد.
- ازدحام بندر یا آب‌وهوا برنامه را به‌هم می‌ریزد.
مدارک حمل در این میان نقش بزرگی دارند. دربارهٔ انواع و روش تحویل در مقالهٔ بارنامه دریایی و دربارهٔ فهرست اسناد در اسناد صادرات و ترخیص کالا بخوانید.
دموراژ و دیتنشن در صادرات
این هزینه‌ها فقط به واردات محدود نیست. در صادرات هم ممکن است کانتینر زودتر از موعد وارد بندر شود و پیش از بارگیری روی کشتی وقت اضافه بگذراند. همچنین دیتنشن کانتینر خالی ممکن است از لحظهٔ تحویل گرفتن آن شروع شود، پیش از آنکه بار بچینید. شرایط پایانهٔ مبدأ و مهلت پذیرش کانتینر را از خط کشتیرانی بپرسید.
در حمل LCL هزینه‌های انبار CFS هم وجود دارد. وقتی مهلت رایگان آن تمام شود، انبارداری معمولاً روزانه حساب می‌شود. تفاوت آن با کانتینر کامل را در مقالهٔ تفاوت FCL و LCL ببینید.
نکات مربوط به بنادر ایران
بیشتر بار کانتینری ایران از بندر شهید رجایی در نزدیکی بندرعباس می‌گذرد و چابهار هم در کرانهٔ دریای عمان پایانهٔ کانتینری دارد. تعداد روزهای رایگان و تعرفه‌ها را خط کشتیرانی و بهره‌بردار پایانه تعیین می‌کنند و تغییر می‌کنند. پیش از رزرو، «هزینه‌های محلی» خط را بپرسید.
توقف کالا در بندر ممکن است زیر قواعد انبار بندری و گمرک هم باشد که با دموراژ خط کشتیرانی فرق دارد. کامل بودن مدارک و زمان بازرسی، مدت ماندن کانتینر را تغییر می‌دهد. جزئیات جاری را از ترخیص‌کار و گمرک بگیرید. دربارهٔ انتخاب بندر در مقالهٔ حمل دریایی بین‌المللی از بندرعباس و چابهار بخوانید.
شش راه جلوگیری از دموراژ و دیتنشن
- پیش از رزرو، تعداد روزهای رایگان و نرخ‌های پس از آن را بنویسید و تأیید بگیرید.
- مدارک را پیش از رسیدن کشتی کامل کنید و برای نسخهٔ اصل بارنامه یا تلکس ریلیز برنامه بریزید.
- کارگزار ترخیص و حمل داخلی را از پیش هماهنگ کنید.
- انبار مقصد را برای تخلیه آماده نگه دارید.
- کانتینر خالی را سریع و به محل توافق‌شده برگردانید.
- اگر روزهای رایگان کافی نیست، پیش از رزرو روز اضافه بخواهید.
پیش از رزرو چه بپرسیم؟
این پرسش‌ها را از شرکت حمل یا خط کشتیرانی بپرسید.
- در مبدأ و مقصد چند روز رایگان وجود دارد؟
- روزها تقویمی شمرده می‌شوند یا کاری؟
- مهلت رایگان دموراژ و دیتنشن مشترک است یا جدا؟
- نرخ پس از مهلت چقدر است و آیا پلکانی بالا می‌رود؟
- کانتینر خالی را کجا باید برگرداند و آن دپو چه ساعتی باز است؟
- آیا می‌توان روز رایگان اضافه گرفت و هزینهٔ آن چقدر است؟
- طبق شرط تحویل ما، هزینه‌های بندری با کیست؟
پاسخ‌ها را در تأییدیهٔ رزرو نگه دارید. پاسخ نوشتهٔ خط کشتیرانی بیشتر اختلاف‌های بعدی را حل می‌کند.
رویان لجستیک شرکت حمل‌ونقل و لجستیک بین‌المللی مستقر در تهران است و حمل دریایی را همراه با هماهنگی گمرکی پیگیری می‌کند. جزئیات را در صفحهٔ حمل دریایی و صفحهٔ هماهنگی گمرکی ببینید. شرط تحویل قرارداد هم تعیین می‌کند چه کسی هزینه‌های بندری را می‌پردازد؛ اتاق بازرگانی بین‌المللی قواعد آن را منتشر می‌کند. قوانین و تعرفه‌ها تغییر می‌کنند؛ شرایط جاری را از گمرک و خط کشتیرانی تأیید کنید.
سؤالات متداول
دموراژ و دیتنشن را چه کسی می‌پردازد؟
معمولاً مشتری خط کشتیرانی، یعنی کسی که حمل را رزرو کرده یا گیرنده، می‌پردازد. قرارداد حمل و شرط تحویل تعیین می‌کند هزینه با کدام طرف است.
آیا می‌توان ایام توقف رایگان را تمدید کرد؟
گاهی بله. بعضی خط‌ها روز اضافه می‌فروشند یا در رزرو توافق می‌کنند. این کار را پیش از شروع حمل انجام دهید، نه پس از شروع هزینه.
دموراژ همان هزینهٔ انبارداری است؟
خیر. دموراژ هزینهٔ خط کشتیرانی یا پایانه برای توقف کانتینر است. انبارداری بندر یا گمرک قاعدهٔ جداگانه‌ای دارد و باید با ترخیص‌کار بررسی شود.
دیتنشن از چه زمانی شروع می‌شود؟
در واردات معمولاً از لحظهٔ خروج کانتینر پر از بندر شروع می‌شود و با بازگرداندن کانتینر خالی تمام می‌شود. تعریف دقیق در تعرفهٔ خط کشتیرانی آمده است.
هزینهٔ توقف را از قبل برنامه‌ریزی کنید
مسیر، نوع کانتینر و برنامهٔ ترخیص را برایمان بنویسید تا زمان‌بندی را با هم بسنجیم. فرم استعلام قیمت را پر کنید یا به info@royanlogistic.com ایمیل بزنید.
به‌روزرسانی: