Konşimento Nedir? 8 Türüyle Denizyolu Rehberi

Konşimento, taşıyıcının deniz yoluyla gönderilen yük için düzenlediği belgedir. Üç iş görür. Yükün teslim alındığını gösteren makbuzdur, taşıma sözleşmesinin kanıtıdır ve devredilebilir türünde mülkiyet belgesidir. Belgenin türü, yükü kimin hangi evrakla teslim alacağını belirler.

Bu rehber konşimento türlerini alıcıya, yük durumuna ve düzenleyene göre anlatır. Orijinal set, sea waybill ve telex release olmak üzere üç teslim yöntemini de ele alır. Yazı, İran çıkışlı ya da İran varışlı yükle çalışan ihracatçılar, ithalatçılar ve acentelere yöneliktir.

Konşimento ne işe yarar?

Konşimento, yani Bill of Lading (B/L), üç işlev görür.

• Makbuz: Taşıyıcının yükü teslim aldığını ya da gemiye yüklediğini doğrular.
• Sözleşme kanıtı: Taşıma koşulları arka yüzde yer alır ya da atıfla belgeye dâhil edilir.
• Mülkiyet belgesi: Devredilebilir türde orijinali elinde tutan kişi yükü teslim alma hakkına sahiptir.

Belgede genellikle gönderici, alıcı, gemi, limanlar, yük tanımı, ağırlık ve koli sayısı yazar. Navlunun peşin mi, varışta mı ödeneceği de belirtilir. Bu kayıt satış sözleşmesindeki teslim şekliyle uyumlu olmalıdır. Masrafların nasıl paylaşıldığını Incoterms 2020 teslim şekilleri yazımızda bulabilirsiniz.

Alıcıya göre konşimento türleri

En büyük fark alıcı kutusundadır.

• Straight (nama yazılı) B/L: Yük yalnızca adı yazılı alıcıya teslim edilir. Başkasına ciro edilemez.
• Order (emre yazılı) B/L: Hamil, ciro ile mülkiyeti devredebilir. Ticari işlemlerde ve akreditiflerde yaygındır.
• Bearer (hamile yazılı) B/L: Orijinali elinde tutan herkes yükü talep edebilir. Riski yüksektir ve nadiren kullanılır.

Yük durumuna ve yüklemeye göre konşimento türleri

Temiz (clean) konşimento, taşıyıcının yükte hasar ya da eksik görmediğini söyler. Kayıtlı (claused) belge, bazen kirli de denir, yük ya da ambalaj hakkında bir not taşır. Bankalar genellikle temiz olanı ister.

Yükte hasar ya da eksik görülürse taşıyıcı bunu belgeye yazabilir. Bu kayıt alıcı ve banka için önemlidir, çünkü yükün ilk teslim anındaki durumunu gösterir. Gönderici olarak ambalajı ve yüklemeyi dikkatle yapın.

Gemiye yüklendi (shipped on board) konşimentosu, yükün gerçekten yüklendiğini gösterir. Taşınmak üzere alındı (received for shipment) belgesi ise yalnızca teslim alındığını kaydeder; yükleme henüz kesin değildir. Mühürlü konteynerlerde taşıyıcılar çoğu kez "said to contain", yani "içerdiği beyan edilen" ibaresini ekler, çünkü içeriği kendileri saymaz.

Master, house ve through konşimento

Master konşimentoyu denizcilik hattı düzenler. House konşimentoyu forwarder ya da konsolidatör kendi müşterisine verir. LCL taşımada her göndericiye genellikle house belge verilir; komple konteynerden farkını FCL LCL farkı yazımızda görebilirsiniz. Her gümrük makamı house belgeyi kabul etmez; gümrük müşavirinize hangi türün gerektiğini sorun.

Through (kesintisiz) konşimento, varış limanının ötesinde iç bölgedeki varış noktasına kadar taşımayı kapsar. Kombine taşımada bunun yerine çok modlu bir belge düzenlenebilir.

Orijinal set, sea waybill ve telex release

Devredilebilir konşimento genellikle üç orijinalden oluşan bir set olarak düzenlenir. Alıcı yükü almak için orijinallerden birini hatta ya da acentesine sunmalıdır. Orijinal kaybolur ya da geç gelirse yük limanda bekler.

Sea waybill bir mülkiyet belgesi değildir. Teslim için orijinal gerekmez ve yük adı yazılı alıcıya verilir. Birçok banka bunu akreditifte kabul etmez.

Telex release ya da express release'te gönderici, orijinal setleri çıkış limanında taşıyıcıya teslim eder. Teslim izni varışa elektronik olarak ulaşır. Bugün bu işlem genellikle e-posta ile ya da taşıyıcının sistemi üzerinden yapılır. Elektronik konşimento da vardır ve UNCITRAL'ın elektronik devredilebilir kayıtlar model kanunu bunu destekler. Kabul edilmesi ülkeye, bankaya ve taşıyıcıya göre değişir; kullanmadan önce teyit edin.

Varış limanında yük nasıl teslim alınır?

Sıra genellikle şöyledir; ayrıntılar hatta, limana ve ülkeye göre değişir.

1. Hat ya da acentesi, geminin varışını bildirim tarafına haber verir.
2. Alıcı belgeleri hazırlar: orijinal B/L, telex release onayı ya da sea waybill; ayrıca fatura ve çeki listesi.
3. Gümrük beyannamesi verilir. Gerekli belgeler yükün cinsine ve ülke kurallarına bağlıdır.
4. Alıcı, kendisine ait hat ve terminal ücretlerini öder.
5. Hat teslim emrini (delivery order) verir ve konteyner terminalden çıkar.

Belgeler eksikse hat teslim emrini vermez; bu yüzden orijinal setin yolculuğunu ve ciro işlemlerini önceden planlayın. Gümrük müşavirinizi de erkenden devreye alın.

Bu adımlar tamamlanmadıkça konteyner terminalde bekler ve serbest günler tükenir. Bunun masrafa etkisini demuraj ve detention nedir yazısı anlatır.

Taslak belgede hangi alanlar kontrol edilmeli?

Taşıyıcı nihai seti düzenlemeden önce taslak isteyin. Sonra her alanı satış sözleşmesi, fatura ve varsa akreditifle karşılaştırın.

• Gönderici ve alıcı: Ad ve adresler diğer belgelerle birebir aynı olmalıdır.
• Bildirim tarafı (notify party): Taşıyıcının varışta haber verdiği taraftır. Mutlaka malın sahibi olmayabilir.
• Gemi, sefer ve limanlar: Yükleme ve boşaltma limanları sözleşmeye uymalıdır.
• Yük tanımı, marka ve numaralar: Varsa konteyner ve mühür numaralarını yazın.
• Ağırlık ve koli sayısı: Çeki listesiyle örtüşmelidir.
• Navlun şartı: Peşin ya da varışta ödenecek ibaresi teslim şekline uymalıdır.
• Orijinal sayısı: 3/3 gibi bir ibare kaç orijinal düzenlendiğini gösterir.

Düzeltmeleri yazılı bildirin ve her taslağın bir kopyasını saklayın. Hata varsa gemi ayrılmadan önce düzeltmek, sonradan tadilattan ucuzdur.

Konşimentoda sık yapılan hatalar

• Alıcı adı veya adresi akreditif ve faturayla uyuşmuyor.
• Yük tanımı, ağırlık ya da miktar fatura ve çeki listesiyle örtüşmüyor.
• Order B/L ciro edilmemiş.
• Orijinal set geç gönderilmiş ya da kaybolmuş.
• Taslak belge düzenlenmeden önce kontrol edilmemiş.

Son düzenlemeden önce taslak konşimentoyu satış sözleşmesi ve akreditif şartlarıyla karşılaştırın. Düzenlendikten sonra yapılan düzeltmeler zaman ve para kaybettirir. Akreditif kurallarını Uluslararası Ticaret Odası yayımlar. Ödeme konularında ve güncel ticaret, bankacılık ve sigorta kısıtlamalarında bankanıza ya da hukuk danışmanınıza başvurun.

Royan Logistic, Tahran merkezli uluslararası taşımacılık ve lojistik firmasıdır; denizyolunu gümrük koordinasyonuyla birlikte yürütür. Denizyolu taşımacılığı ve gümrükleme sayfalarımıza göz atın. Evrak kalemlerinin tam listesi için ihracat belgeleri yazısına bakın. Kurallar değişir; güncel gereklilikleri gümrük ve hattan teyit edin.

Sık sorulan sorular

Konşimento ile CMR aynı şey mi?

Hayır. B/L deniz taşımasında düzenlenir ve mülkiyet belgesi olabilir. CMR ise uluslararası karayolu taşımasının belgesidir ve mülkiyet belgesi değildir.

Orijinal konşimento olmadan yük alınabilir mi?

Sea waybill ya da telex release ile, hat ve gümrük kabul ederse alınabilir. Devredilebilir konşimentoda genellikle orijinal sunmak gerekir.

Straight ile order konşimento arasındaki fark nedir?

Straight B/L yükü yalnızca adı yazılı kişiye teslim eder. Order B/L ciro ile devredilebilir ve akreditifli işlemlerde daha yaygındır.

Temiz konşimento neden önemlidir?

Taşıyıcının yükü gözle görülür bir kusur olmadan teslim aldığını gösterir. Bankalar akreditifte genellikle bunu ister.

Konşimentonuzu Royan Logistic ile planlayın

Güzergâhı, yükü ve teslim şeklini bize iletin; konşimento türünü sevkiyata uygun seçmenize yardım edelim. Başlamak için teklif formunu doldurun.

Güncelleme: 11 Ekim 2026